سلسله همایش های بین المللی گام دوم انقلاب اسلامی

سلسله همایش های بین المللی گام دوم انقلاب اسلامی

اخلاق ولایی؛ فضیلت گرایی مبتنی بر معارف شیعی

چکیده
جای خالی نظریه‌ای اخلاقی متناسب با فرهنگ و عقاید شیعه در فضای اخلاق‌پژوهی بسیار محسوس است. همچنین با گذشت چهل سال از انقلاب اسلامی ایران و شروع گام دوم انقلاب، نیاز به نظریه‌ای اخلاقی متناسب با نظریه سیاسی ولایت فقیه بیش از پیش احساس می‌شود. این مقاله تلاشی در معرفی نظریه‌ای مستند به سنت و معارف شیعی با نام «اخلاق ولایی» است. اخلاق ولایی نظریه‌ای در حیطه اخلاق فضیلت با رویکردی الگوگرایانه است. این نظریه، اخلاق را دارای سرپرستان و سرسپردگانی می‌داند و اخلاق، مناسباتی است که بین این دو دسته اتفاق می‌افتد. سرپرستی در سه حیطه ولایت الله، ولایت ظاهری (پیامبران، ائمه و الگوهای اخلاقی) و ولایت باطنی (عقل) است و سرسپردگان نیز در سه سطح تاریخ، جوامع و افراد انسانی هستند. سرسپردگان با توجه به دو عنصر عقلانیت و عاطفه به تبعیت از صاحبان ولایت مشغول هستند و صاحبان ولایت با نورانیت خود به تبیین و توجیه امور اخلاقی می‌پردازند. در این مقاله سعی شده است تا شاکله کلی نظریه تبیین و تا حد امکان؛ به سنت شیعی مستند گردد و در لابه‌لای مباحث، برخی خصوصیات آن به اجمال بیان شود. همچنین این نظریه می‌تواند نظریه‌ای اخلاقی متناسب با نظام مبتنی بر ولایت فقیه در ساحت سیاست باشد.
کلیدواژه‌ها