یکی از مؤلفه‌های مهم تمدن اسلامی، معنویت و اخلاق است که حضرت امام خامنه‌ای^{مدظله‎العالی} در بیانیۀ گام دوم انقلاب به آن پرداخته است. برای بار یافتن به بارگاه معنویت و اخلاق و نیز تقویت روحیۀ معنوی و اخلاقی جامعه، ‎گریزی جز ارائۀ نقشۀ راه و کالک عملیاتی نیست. با توجه به اهداف کوتاه‌مدت و بلندمدت انقلاب اسلامی، می‌توان استراتژی (راهبرد) نظام اسلامی را به دو فاز اصلی و فرعی (دم‌دستی و دوردست) تقسیم کرد.
راهبرد کلان و اصلی نظام اسلامی برای ارتقاء معنویت و اخلاق در جامعۀ اسلامی، گفتمان‌سازی معنویت است که در 5 گام شناسایی و شناساندن ارزش، تبدیل آگاهی به معرفت عمومی، تبدیل معرفت به باور عمومی و تبدیل باور به رفتار امکان اجرا دارد. راهبردهای فرعی برای ارتقاء معنویت عبارتند از: تقویت بنیۀ دینی با خودسازی، کادرسازی و تقویت نظام آموزشی با ترسیم نقشۀ جامع آموزش و پرورش. برآمده از این راهبردها و برای رسیدن به اهداف فرهنگی و معنوی انقلاب اسلامی، راهکارهایی چند ارائه می‌شود؛ نبرد نامتقارن فرهنگی، مسیریابی چشمه‌ای، ارائۀ الگوی عملی معنویت اصیل، انقلاب مستمر، حذف پارازیت‌ها و شاخص‌سازی مفاهیم معنوی.